Một buổi đổi phiên
Quyển III — Mùa tuyết ở Cửu Khê
Cuối tuần thứ sáu ở Cửu Khê, Yên buộc túi tên lên chiếc bọc gọn hơn hôm mới tới. Chuyến vải về trấn đã đủ người, đi qua các cửa núi theo nhóm, dưới chân vùng lạnh lại nhập cùng đoàn lớn. Thành đã hỏi người dẫn và chỗ đổi xe, còn cô tự nhận phần đường mình biết. Nhuận đưa một ít quả khô gửi cho mẹ cô, ông Đôn thêm lời hỏi có phải người dưới trấn vẫn gọi thứ ấy là quả chua dù đã hong hết một mùa.
Lâm Vũ nhận giúp đưa bọc ra sân. Cậu biết ngày ấy từ trước, đã nghe nhắc hai lần giữa các chuyến ngắn, vậy mà lúc chiếc túi rời khỏi phòng cậu vẫn thấy nó tới nhanh. Hai buổi đã trả với La Vấn xong, cậu nhận thêm vài buổi khớp lịch; Yên cũng khép hết phần giữ trước đã hẹn. Sổ công không còn lý do nào khiến cô phải đứng lại cạnh xe của cậu.
Buổi sáng, cậu tới lấy Thanh Phong từ Thẩm Lộc. Đúng kỳ kiểm ba tháng theo mốc kho cũ, ông giữ một đêm để soi cạnh, đường dẫn và lớp quấn tháo được. Không có vết nứt mới, một đoạn buộc ngoài bị ẩm đã được hong lại. Ông gửi bản về Thanh Vân theo lời nhận, đưa Vũ bản mình giữ, đánh ngày kế theo lịch chứ không tính từ lúc cậu mới bước qua cửa hàng hôm tới thành.
Vũ trả phần công, nghe Lộc nhắc nếu đi xa khỏi thành trong kỳ sau phải báo chỗ nhận. Cậu ghi, cất kiếm về đúng vai. Trước kia ba tháng chỉ là quãng trên núi từ lần dọn kho này sang lần khác; bây giờ nó đi qua đường xa, tuyết và những ngày có thể muốn nhận thêm một việc. Cậu còn phải giữ đủ phần của món đồ ấy trong mỗi lịch đi mới.
Ở sân trọ, Yên đang ăn bát cháo cuối trước đường. Người phụ nữ cùng phòng mang ra một đôi tất đã khô, nhắc cô đừng bỏ dưới chăn vì tưởng mình còn ngủ lại tối nay. Vũ đứng cạnh bậc chờ, không hỏi cô có thể ăn chậm thêm không. Khi cô ăn xong, cậu đưa mẩu giấy ghi nơi sẽ nhận thư, góc cắt để phân với tờ tính tiền cậu hay gấp giống hệt.
Cô đọc, cất cùng thư gửi mẹ, hỏi cậu có muốn nói gì ngoài lối nhận. Cậu nhìn tay cô rồi ngẩng lên, bảo sẽ nhớ. Câu ngắn đến mức cậu suýt thêm một điều về buổi tập cho khỏi trống. Yên không cười, đưa tay nắm cậu một lát. Cô bảo tới chỗ gửi được thư sẽ báo, cậu cứ học và làm phần đã nhận, lúc về trấn cũng nhớ ghé quầy dây nếu cô đang đi chặng khác.
Thục gọi người ra chừa lối cho xe vải. Lốm đứng bên chuồng, đã ăn khỏe trở lại từ những tuần đầu thay cỏ, thò đầu ra nhìn như cũng muốn đi theo thứ bánh lăn mới. Yên chào từng người, không bỏ bữa chào của mình để chỉ đứng cùng Vũ tới lúc bị giục. Đội vải rời sân, cô quay lại giơ tay khi đã qua cửa. Cậu đáp, nhìn hết một khúc ngõ rồi trở vào nhặt cái ghế hai người vừa ngồi.
Tước đang gọt rau, thấy cậu đưa ghế về thì chỉ chỗ trống bên bếp, nhờ giữ rổ. Vũ giữ, ăn thử một lát củ bị ông đẩy sang, thấy cay mà không biết vì sao cắn nhanh thế. Ông cười, đưa nước. Trong sân, các gánh hàng đã quay lại chiếm đúng khoảng xe vải vừa rời, tiếng gọi tránh bánh lẫn trong tiếng người hỏi bữa trưa còn cháo không.
Chiều đó Thành giới thiệu người thay vai giữ trước. Chị Kỳ hơn ba mươi, Luyện Khí bảy, làm đường vùng này nhiều mùa, mái tóc buộc không có sợi nào chạm cổ áo. Chị đặt gậy ngắn cùng vỏ kiếm lên bàn, hỏi trước cậu quen gọi hướng thế nào. Vũ đáp bên vách và bên ngoài, trước sau theo đầu xe. Chị thường gọi trái phải từ chỗ người dẫn, nếu người nhận ở phía quay ngược phải nhắc lại trước khi bước.
“Hôm nay chưa có xe đầy,” chị nói. “Làm lẫn ở sân còn sửa được.”
Thành đặt hai thùng rỗng lên xe cho đủ hình, Thục cầm dây Hạt Dẻ, Vũ đứng sau. Kỳ gọi bên trái. Cậu bước về phía mình hiểu, nhìn lên thấy chị đã đứng ở phía khác. Thục dừng con ngựa trước khi càng chạm thùng, không để họ vội làm nốt rồi bảo chỉ là lúc tập. Vũ nói mình nhận theo hướng đang nhìn tới đầu xe. Kỳ đáp chị gọi theo chỗ mình đối diện cậu vừa rồi.
Cả hai đã nói trước, vẫn có một lúc dùng cái quen nhanh hơn điều vừa nghe. Thành nhờ mỗi người chỉ bằng tay từ vị trí thật rồi thử lại. Tới chỗ đổi mặt, họ thêm lời bên vách cho đoạn chỉ có một vách, không đổi mọi đường thành một rừng câu mới. Kỳ nhắc mình còn cần nghe cậu báo đã nhận; nếu không trả lời chị sẽ giữ, không coi im lặng nghĩa đã hiểu vì người cũ từng làm thế.
Lượt thứ hai trôi hơn, Vũ lại bước quá sát bánh sau lúc con ngựa tự né. Chị Kỳ giữ nguyên chỗ, hỏi cậu có cần xe đứng trước rồi mới đổi không. Cậu nhận cần. Giọng chị khô, không có cách cười Yên hay dùng khi biết cậu đang ngượng. Vũ phải bỏ ý nghĩ người dẫn tốt thì câu nào cũng làm mình dễ nghe. Cậu làm lại, nhìn Thục và khoảng bánh trước khi báo đã đứng.
Kỳ lấy cây gậy ngắn, đưa cậu một cây gỗ để thử khoảng che bên xe. Chị đánh vào phần gỗ cậu giữ, không nhắm người. Vũ thu khuỷu sớm hơn những buổi trước, đầu gậy của chị trượt đi ngoài thành xe, chưa lùa được tới khoảng ghế ngồi. Chị gật, đổi sang góc thấp hơn. Lần này cậu phải đổi chỗ chân trước, cây gỗ không đủ sức giữ chỉ bằng một tay kéo ngược.
“Cậu có người dạy biết việc,” chị nói.
Vũ muốn nhận lời khen, nhớ La Vấn vừa sửa đúng chỗ ấy rồi kể tên cả ông lẫn Lê Khanh. Chị đã nghe, hỏi cậu thử với người dùng gậy bao giờ chưa. Chưa nhiều. Chị cho thêm hai lượt chậm, chỉ khoảng cán dài có thể chèn vào dưới sườn xe dù đầu người giữ còn nhìn thấy trên cao. Cậu cúi xem, nhờ Thục ngồi đúng chỗ đánh xe để biết đường nào mình đang che thiếu. Buổi tập dài thêm, Thành đổi giờ xếp hàng chứ không giục làm vội cho có.
Thục đưa Lốm ra thử túi đồ đi kèm. Nó không kéo xe, thường đi sát lối trong dưới giọng anh. Kỳ hỏi nếu đường hẹp phải cho nó đi trước hay sau ở đoạn quay. Anh chỉ hai kiểu theo độ rộng, cho nó bước thật giữa cọc dựng. Con vật dừng ở một chỗ đòn túi sắp chạm, tự tìm đầu người giữ. Vũ nhìn cái dừng ấy, hiểu đội mới còn có cả một nhịp của ngựa mình phải biết để khỏi đẩy nó đi theo điều đã vẽ.
Chuyến ngày mai đưa phần hàng nhỏ tới trạm Bậc Thông rồi xuống một kho sau dốc, ba ngày đi về nếu đường vẫn như người dẫn báo. Thành đã nhận, còn phân tải ở sân. Vũ nhìn số dây, muốn thêm vào vai mình một túi cho xe nhẹ. Kỳ hỏi cậu còn giữ được tay tự do lúc xuống đoạn dốc không. Cậu đặt túi xuống trước khi có câu trả lời; cái nhẹ cho xe không được mua bằng việc người giữ sau biến thành một cọc hàng biết đi.
Họ đi một vòng ngoài sân trước khi xếp thật. Người kéo than cần qua, cả nhóm dừng nhường, lại bắt đầu từ đúng chỗ vừa nhận. Vĩnh đứng ở hiên nhìn, không đòi làm nhanh vì sân chật; ông chỉ nhắc tới giờ bếp sẽ có người khiêng nước, cần báo trước chỗ nào còn dây. Một lúc sau cậu nhớ rõ những việc ấy hơn phần ngõ Yên đã khuất. Cái nhớ không nhỏ đi, chỉ có thêm việc ở cạnh.
Tới tối, Dự mang về một gói bánh từ nhà chị gái. Anh đưa phần cho Vũ, hỏi cô giữ cung đã đi chưa. Cậu nói đi sáng nay. Dự kể anh cũng thường đi về không cùng lượt vợ, có đợt người này đợi tới lúc hết bánh mới thấy người kia về. Vũ hỏi làm sao biết nên để dành mấy cái. Anh ta nhìn gói, bảo chưa bao giờ biết đủ, lần nào cũng nói lỗi tại bánh mau cứng.
Vũ bật cười, để một cái ăn sau buổi xếp đồ thay vì cất tới lúc nó thành vật kỷ niệm không còn nuốt được. Dự nhìn kiếm vừa nhận kiểm, hỏi cậu có mua lại được không. Cậu nói chưa, đồ vẫn thuộc kho. Anh hỏi vậy giữ kỹ cho tới ngày có cái riêng, đừng vì nó không phải của mình mà chỉ chờ trả, cũng đừng vì cầm lâu lại quên ai đang chờ nhận. Nói xong anh nhận bát canh, chẳng biết cậu đã nghe những điều gần như vậy bằng nhiều giọng khác qua mấy mùa.
Nhuận ghé lấy số đồ còn gửi tại trọ. Cô và cha đã ngủ ở nhà hơn một tháng, người chở than vẫn cùng dùng sân, hai bên còn phải thay phiên cất củi cho khỏi ướt. Cô gửi lời cảm ơn phần đưa cửa, hỏi khi nào nhóm lại đi. Vũ kể ba ngày, nhận cô nhờ đem một lời hỏi về người bán gỗ ở Bậc Thông. Cô đưa địa chỉ đúng chỗ người nhận, không bắt cậu tìm một người tên phổ biến giữa cả vùng núi.
Kỳ tới nghe phần nhờ, bảo mình biết lối cửa hàng đó, có thể ghé trong giờ nghỉ nếu người còn bán. Vũ nhận gửi lời, không nhận lấy cả gỗ về khi xe chưa có chỗ. Nhuận gật, rời sân trước lúc Thục đưa ngựa vào. Cậu nhìn Kỳ cùng Vĩnh dời một cái thùng khỏi lối, thấy người mới cũng biết hỏi chỗ cần, chỉ không làm bằng đúng động tác người vừa đi.
Đêm, cậu lấy tờ buổi tập với La Vấn, khoanh phần quay áo còn phải làm chậm. Mai không có buổi đã nhận ở sân, sau chuyến về mới tới lượt kế, cậu đã báo. Thầy không giữ cậu bằng một đường chưa sửa xong, nhưng cũng không cho gọi ba ngày vắng là đã luyện đủ khi đi bộ có mang kiếm. Cậu cất giấy, làm một lượt ngắn không dùng khí nhiều, kiểm khuỷu thôi quệt vải rồi ngừng trước lúc cánh tay mỏi thêm.
Ngoài chuồng, Thục còn kiểm túi Lốm, lấy ra một bó dây cho nó nhẹ lúc ngủ. Hạt Dẻ nằm yên dưới mái khô, hơi thở đều. Vũ đi tới giúp giữ đèn, nghe người đánh xe nói sáng phải xem lại mặt dốc theo gió đêm nay. Cậu đáp sẽ thức đúng lượt. Tuyết bắt đầu bay mảnh qua đầu sân, chẳng phủ kín một dấu chân nào ngay, chỉ làm những cái đã rõ ban chiều chậm đổi màu trong ánh sáng.
Cậu về phòng, đặt mẩu bánh còn lại bên bát nước. Ở chỗ Yên từng đặt túi tên lúc ghé hôm đầu không còn gì để phải tránh khuỷu, căn phòng vẫn có người bốc hàng xoay trở và tiếng thở ngủ của Thành. Vũ tắt đèn, biết ngày mai người gọi đầu xe sẽ có giọng khác. Cậu nhẩm lại đúng lời đã cùng tập, rồi để tiếng ấy nằm yên cho tới buổi sáng, không gọi trong đầu một giọng cũ ra nhận thay.
Con dốc có người trượt
Quyển III — Mùa tuyết ở Cửu Khê