Cây cầu còn người qua
Quyển I — Những bước đầu tiên
Chuyến qua xóm Cạn có mười bao đậu giống, hai cuộn vải và ba người đi cùng hàng. Quách Thành giao Yên dẫn, Nghi đánh xe, Vũ giữ cuối. Công của hắn lần này tính đủ phần vị trí, không còn là người phụ luôn có Bách đứng kề. Khi nghe, hắn mừng một nhịp rồi hỏi nơi nào mình được đổi chỗ, để niềm vui không bỏ quên phần vừa nhận.
Yên cho xem đường đã đi. Qua cầu thì rẽ sang kho của xóm, giao trước giữa buổi, chiều về nếu chỗ đắp bờ không có gì đổi. Bà Bổn đem đậu, chị Hằng mang vải cùng con trai, họ đều biết xe chỉ đưa tới kho chứ không theo vào hết những ngõ nhà. Nghi thử dây thắng, dặn cậu bé ngồi giữa hai gói áo, không thò tay nhặt món rơi lúc bánh đang lăn.
Vũ chào từng người, hỏi đứa bé tên gì. Nó đáp Tý, sau lại giơ cả hai bàn tay báo mình đã sáu tuổi dù chẳng ai hỏi. Hắn nhớ Mơ, cười, để kiếm phía ngoài nơi nó không với tới. Lần này hắn không cần đem câu đã thắng ai làm đầu cuộc gặp.
Đường đầu êm. Bà Bổn nói đậu tới muộn vẫn trồng được nhưng kho có người hẹn xem giống, tốt nhất đừng để họ chờ hết sáng. Yên nhận, hỏi cây cầu sau mưa còn cho xe nặng qua không. Bà mới ở bên này hai ngày, không khẳng định theo trí nhớ, bảo tới nơi hỏi ông Lẫm đang coi phần đắp bờ.
Vũ đi cuối, nghe mà tự kiểm những thứ được biết trước. Cô dẫn chuyến có thể chọn quay nếu lối không đủ, còn người gửi đậu được quyết có chịu dỡ bớt hàng chờ thêm hay không. Hắn giữ đoạn đường mình nhìn được, báo khi xe đi qua chỗ có trẻ chơi. Bánh không vấp, hàng không đổ, hết một quãng hắn mới nhận ra mình đã thôi mong ngay buổi đầu được trả công đầy phải có chuyện đáng kể.
Ở cầu đã có ba xe đợi.
Nước dưới không cao tới ván nhưng đục, cuốn cành theo dòng sát bờ mới đắp. Ông Lẫm đặt cây ngang trước lối, cho người đi bộ qua từng tốp. Một chiếc xe tay nhẹ vừa được đẩy sang, chủ nó còn đứng bên kia nhìn phần bánh lún in sâu ở đầu cầu.
Yên xuống xem cùng Nghi, Vũ giữ người và xe sau vệt đã chỉ. Bà Bổn tới hỏi, được cho biết bên đắp mới mềm sau mưa, xe của họ phải dỡ phần nặng rồi chuyển qua bằng lượt nhỏ. Bà nhìn mười bao, tính người bốc và giờ kho, không vui nhưng vẫn gật. Hằng ôm con xuống, dắt tới phần sân có mái bên đường.
Người đứng xe phía trước muốn nhân lúc họ dỡ đậu mà chen chiếc của mình qua. Ông Lẫm giữ cây ngang, bảo đầu bên kia còn người quay lại, đừng cho hai xe gặp giữa. Anh ta chỉ ba bao trên càng, nói nhẹ hơn xe kia nhiều. Nghi nghe, hỏi bề rộng bánh, vì nhẹ chưa chắc có chỗ tránh tấm chắn đang kê ở đoạn sửa.
Cuộc hỏi chưa xong, một người từ bên kia chạy tới báo cọc giữ ván phụ đã lệch. Ông Lẫm quay đầu, cây ngang bị nhấc một góc. Người đẩy xe tưởng được đi, nhấc càng. Bánh trước qua vệt mềm, nghiêng hẳn sang bên, một bao hàng đập vào tay người đang bước trở lại.
Tiếng gọi dội xuống nước. Vũ đang giữ bao đậu được đặt ngoài xe, quay nhìn thấy người đi bộ khuỵu một gối, cánh tay níu phần lan can thấp. Một tấm chắn đầu cầu trượt dưới chân. Xe tay chưa rơi, nhưng càng đang cắm chéo, chặn hết nửa lối người kia cần lùi.
Yên gọi Nghi giữ phần xe của họ, yêu cầu mọi người đứng sau vệt đất cứng. Cô tới đầu cầu trước, không cho Vũ chạy theo sát lưng, chỉ chỗ cần người giữ mép ván khi ông Lẫm đưa tay kéo người vừa ngã. Hắn đặt bao xuống, bước tới từ phía còn chắc, cầm đúng đầu gỗ vừa được giao.
Người đẩy xe muốn giật ngược càng. Yên giữ vai anh ta, bảo đợi người đang kẹt tay được nhấc lên trước. Anh nhìn xuống mới thấy bao hàng của mình ép lên cánh tay ấy, mặt tái đi. Anh cúi gỡ nút nhưng dây thít qua cạnh gỗ, càng kéo càng chặt.
Vũ giữ ván bằng cả hai tay, thấy nó rung mỗi khi có ai đổi chân. Không thể vừa buông để lấy kiếm vừa mong những người kia đứng yên. Hắn gọi rõ phía mình đang giữ. Ông Lẫm kéo được một người tới nhận thay đầu ngoài, Vũ mới rút tay, đứng ở khoảng không có bàn chân dưới đường lưỡi.
Yên đã nắm quai bao, nhờ người đẩy giữ phần còn lại để nó không dồn thêm vào tay bị kẹt. Cô gọi cắt dây ngoài, chỉ đúng đoạn nhìn được. Vũ nhìn cả sợi trong buộc xe, nhắc lại đoạn cần cắt, đợi cô đáp rồi đưa Thanh Phong ra. Một nhát ngắn, lưỡi đi trong khoảng bằng gang tay, đủ tách sợi mà không cắt vào quai cô đang chịu sức.
Bao được nâng khỏi cánh tay. Người ngã thở bật, ông Lẫm cùng người bên kia kéo lên chỗ phẳng. Vũ tra kiếm lại, nhận mép ván từ người đang run vì phải đứng nghiêng. Nước dưới kéo một cành khô đi, bóng nó lướt qua khiến hắn tưởng ván trượt. Hắn nhìn đầu gỗ trong tay, thấy nó vẫn ở đó, giữ theo chỗ thật thay vì giật ngược vì cái bóng.
Một người phía sau gọi nhấc nữa. Hắn chưa nhấc, hỏi đầu nào vì mép trong đang tựa dưới gót ông Lẫm. Yên nhìn được, bảo chờ ông đưa chân ra trước. Vũ giữ thêm đúng quãng ấy, nghe gỗ cọ vào lòng tay, rồi cùng người bên ngoài nâng tới chỗ có thể kê. Khi buông, hắn phải mở từng ngón, đầu ván đã nằm yên mà bàn tay vẫn còn cong.
Chiếc xe tay chưa thể kéo. Bánh phải kẹt dưới tấm chắn, muốn nhấc phải bớt cả ba bao. Người đẩy nhờ để mình làm, giọng khàn. Yên cho anh đứng bên trong, thêm người nhận bao ở đầu, từng món chuyển sang chỗ đất cứng. Tới bao cuối, một mảnh ván gãy làm chân anh hụt, cô giữ được khuỷu chứ không cố vừa giữ người vừa ôm hàng.
Bao rơi xuống phần bờ thấp, mắc bụi, không ai nhảy theo. Anh ta nhìn, muốn nói rồi thôi khi Yên bảo người đang chờ phía trên cần đi ra trước. Vũ giữ tới lúc xe nhẹ được nâng khỏi chỗ kẹt. Cả đội mất thêm một quãng mới đưa nó lùi về đầu, không có đường kiếm nào làm đất mới đắp bỗng cứng lại.
Hằng bịt tai con lúc có tiếng kêu, giờ mới dắt nó ra khỏi mái. Người bị ngã được ngồi lên ghế, cánh tay còn tê, một người trong xóm đưa tới chỗ có thể xem thương tích. Ông Lẫm đóng hẳn lối xe, chỉ cho đi bộ bằng phần còn đủ chắc sau khi kê lại. Người đẩy chiếc vừa nghiêng xin lỗi, nhận giúp chuyển đồ chờ mà không được lấy chuyện ấy đổi lại quyền chen.
Bà Bổn tính xong, xin dỡ hết đậu để qua bằng từng chuyến gánh, xe và Nghi chờ ở bờ này. Phải thuê thêm người, bà hỏi giá trước, không bảo Vũ đã được trả tiền bảo vệ thì gánh hộ cả ngày cũng trong đó. Hắn nhận chuyển một quãng trong khi có người đứng thay phần nhìn hàng, không thể bỏ cả hai cuộn vải và những người còn chờ ở lại.
Yên muốn ở bờ này tới khi người cuối của chuyến sang đủ. Bà Bổn đề nghị cô qua kho trước báo trễ, cô nhờ một người xóm đem lời cùng hàng đầu, vẫn giữ vị trí mình đã chọn. Vũ từng nghĩ người dẫn phải ở trước mọi việc, nay thấy cô đứng giữa hai bờ gọi tên số người và món đã qua, chẳng vì thế mà mất phần dẫn chuyến.
Tới lượt Hằng và Tý, đứa nhỏ níu mẹ đòi ngồi trên bao vì sợ nhìn nước. Chị bế con, tự bỏ gói vải vào chỗ chờ. Vũ nhận mang phần ấy phía sau, không giơ tay đòi bế người chưa quen mình. Cậu bé úp mặt vào vai mẹ, qua tới nền khô mới hỏi đậu có bị ướt không, làm bà Bổn đang lo mất phiên cũng cười.
Ở đoạn ván cuối, Vũ thấy tay mình mỏi từ lúc giữ mà chưa hết. Hắn nghỉ đủ trước khi sang chuyến tiếp, báo người đang chờ vì không muốn bao tuột giữa lối. Nghi ở bờ này sắp lại xe, gọi sang hỏi ai mang bình nước. Hắn tới nhận, đem cả phần cho người giữ cầu, thấy cái việc đêm trước mình từng muốn làm để chuộc lỗi giờ chỉ đơn giản là người khát cần uống.
Kho xóm Cạn mở cửa khi nắng đã đứng. Đậu đủ, vải nguyên, giờ hẹn đã lỡ. Bà Bổn gặp người xem giống đang đợi, xin hẹn ngay sau bữa thay vì bỏ cả phiên. Hằng đem vải vào nhà người quen, cho con ăn cơm trước rồi mới quay ra tính về.
Yên cùng ông Lẫm xem cách qua trong buổi chiều. Xe nặng vẫn chưa được phép, xe rỗng chỉ có thể kéo tay từng đoạn sau khi lót lại phần đầu bằng người biết sửa đã tới làm. Cô chọn để xe và Nghi ở quán cạnh đầu cầu họ đã tới buổi sáng đêm nay nếu chưa đủ, đưa người về theo lối gánh bộ dài hơn; không cố kéo ngựa qua chỉ để lời hẹn một ngày vẫn nghe đẹp.
Thành được gửi tin nhờ người trở về trấn, có tên quán và số người rõ. Bà Bổn còn muốn ở lại phiên, Hằng muốn về cùng con, mỗi người tự chọn phần được báo. Vũ theo Yên đưa mẹ con Hằng về trước, hàng còn ở kho có người nhận đủ. Nghi nhận phần coi xe đợi sáng, không bị hai người quyết thay rằng ông lớn tuổi chắc chẳng muốn đi bộ.
Trên lối vòng, Tý ngủ gà, chị Hằng thay tay bế. Yên xin nhận gói nhẹ cho chị đỡ vai, đi chậm tới đoạn có ghế. Vũ giữ phía sau, Thanh Phong nằm nguyên trong vỏ từ lúc cắt đúng sợi dây. Hắn đã được dùng kiếm, nhưng điều khiến hắn nhẹ lòng là cánh tay bị đè được kéo ra trước khi xe nhấc, không phải nhát cắt có người khen gọn.
Tới ngõ Hằng, đứa bé tỉnh, hỏi lần sau cầu có còn kêu không. Yên nói người sửa đang làm, trước lúc đi phải hỏi lại, không hứa một cây cầu sẽ im mãi. Nó gật, chạy vào nhà rồi quay ra trả bình nước cầm nhầm. Vũ nhận, thấy miệng bình còn nguyên vết mẻ từ trạm cũ, cười vì thứ đã đi bao chặng vẫn có thể được nhớ chỉ bằng việc là bình của ai.
Hai người trở lại quán nhận tin Nghi đã có chỗ ngủ và đậu giao đủ. Công phát sinh sẽ tính theo quãng đi thêm, ngày mai Thành tới trao đổi cùng người thuê, không bắt Vũ đoán ngay đêm. Hắn ngồi ăn bát nóng, kể Yên nghe mình đã làm ca giữ cửa có lúc buồn ngủ hơn đi rừng. Cô kể mẹ cằn nhằn cuộn dây bán giúp bị tháo mẫu, cả hai cười giữa tiếng người trong quán. Ngoài đường còn người đi muộn; hắn nhường chỗ gói kiếm vào sát chân, để họ bước qua đủ rộng.
Bữa cơm sau chuyến ngắn
Quyển I — Những bước đầu tiên