Người khách mang vở ô ly

Thứ tư nào bác Lợi cũng đến nhà bà với một cuốn vở ô ly. Bác ngồi dưới hiên, mở đúng trang kẹp chiếc lá giấy. Bà đeo kính, cầm bút. Khang đoán bác đang nhờ tính tiền, vì bác bán hàng còn bà nhẩm rất nhanh.

Em mười một tuổi, vừa đem bài vẽ ở trường tới khoe. Bà xem rất kỹ nhưng không vẽ thêm, chỉ hỏi vì sao cửa sổ nhà trong tranh không có chỗ mở. Khang tưởng bà hỏi vui. Người lớn nào chẳng nghĩ nhà vẽ trên giấy phải giống nhà thật.

Sáng thứ tư kế tiếp, em xin ngồi cùng nếu không làm phiền. Bác Lợi gật, xê ghế. Trong vở không có phép tính, chỉ có nhà, cốc, chiếc xe ba bánh và một con mèo nhìn giống quả lê.

Khang cười bật ra ở con mèo rồi vội ngậm miệng. Bác khép vở một chút.

“Bác mới học,” bác nói.

Em muốn giải thích mình không cười bác, nhưng chính em cũng chưa phân biệt nổi đã cười vào thứ gì. Bà không vội nói hộ, chỉ để cây bút xuống. Khoảng lặng khiến Khang nghe rõ tiếng ghế mình kéo lúc ngồi.

Em xin lỗi vì đã cười khi bác đang cho xem. Bác mở lại trang, kể muốn tự vẽ vài hình nhỏ cho cháu cùng chơi, nhưng bàn tay cứ làm các vật nghiêng đi. Bà đang chỉ bác quan sát hình chung trước, không phải chỉ dựa vào điều biết sẵn.

Khang nhìn bà. Em chưa từng hỏi bà biết vẽ từ đâu. Hóa ra bà từng vẽ mẫu biển và trang trí sổ cho người quen, còn giữ vài cuốn phác nhỏ. Chúng không được treo ở phòng khách nên em cứ tưởng không có.

Bác Lợi nhờ Khang thử vẽ cái cốc. Em vẽ ngay quai, miệng tròn và thân thẳng. Bác chỉ chiếc cốc thật đặt trước mặt: nó không có quai. Khang đã vẽ cái cốc ở trong đầu, không phải cái cốc đang nhìn.

Lần này bác không cười. Bác đưa em tẩy, hỏi có muốn vẽ lại không. Khang thấy tai nóng, rồi cúi nhìn chiếc cốc rất lâu. Vành bên xa hẹp hơn hình em vừa làm, chân cốc hơi loe. Em không còn nhớ mình định tới để chỉ bác điều gì.

Ba người vẽ cùng một vật. Bà giữ cách nhìn riêng, bác Lợi còn nghiêng nét, Khang xóa nhiều đến giấy nổi xơ. Không ai chấm điểm. Bà chỉ hỏi mỗi người thấy phần nào khác với dự đoán.

Cuối buổi, bác Lợi muốn mang tranh về, không cho Khang chụp vì còn ngại. Em đồng ý, không bảo bác phải tự tin lên ngay. Em xin giữ trang vẽ cốc của mình để lần sau thử một vật khác. Bác gật, hẹn buổi tới nếu Khang còn ở nhà bà thì cùng ngồi.

Chiều, em mở bài vẽ trường đã khoe. Cửa sổ vẫn không có chỗ mở, nhưng Khang không thêm một nét cho đủ vừa mắt bà. Em muốn ngôi nhà ấy có cửa trượt, nên vẽ lại khung và đường chạy. Lần này em biết mình chọn thế nào, thay vì tưởng bốn ô vuông là đủ để ai cũng hiểu.

Đến thứ tư, người khách mang vở ô ly tới, thấy trên bàn thêm cuốn sổ của Khang. Em đã gọt hai bút chì, đặt tẩy ở giữa. Con mèo hình quả lê hôm trước được bác vẽ lại bên cạnh một quả lê thật. Khang nhìn hai hình rồi hỏi bác có muốn đặt tên cho chúng không.