Chương 4: Những con số của Katherine Johnson

Trước chuyến bay Friendship 7 năm 1962, phi hành gia John Glenn muốn kiểm tra lại những con số quyết định đường đi của tàu. NASA đã có máy tính điện tử. Tuy vậy, người ông đề nghị thực hiện việc đối chiếu là một nhà toán học: Katherine Johnson. Bà tính lại bằng máy tính cơ để bàn, theo những phương trình đã được lập trình cho máy điện tử. Kết quả khớp nhau. 1 2

Đó là một phần công việc diễn ra trước chuyến bay, không phải một phép tính thần tốc được làm trong vài giây tên lửa đếm ngược. Điều đáng kể nằm ở yêu cầu rất cụ thể: có một cách kiểm tra khác, và có một người mà cả nhóm tin vào năng lực. Những con số cần được xem xét cẩn thận trước khi chúng trở thành một chuyến đi có người thật bên trong.

Katherine bắt đầu làm việc tại Langley năm 1953, khi cơ quan này còn thuộc NACA, tổ chức tiền thân của NASA. Những phụ nữ làm công việc tính toán được gọi là “computers”: người tính. Bà gia nhập bộ phận do Dorothy Vaughan phụ trách, rồi được điều sang nhóm nghiên cứu chuyến bay. Khi ấy, sự phân biệt chủng tộc và giới tính đặt thêm nhiều rào cản trước các nhà toán học nữ da đen như bà. 1

Công việc của Katherine đưa bà từ dữ liệu máy bay đến đường bay ngoài không gian. Với chuyến Freedom 7 của Alan Shepard năm 1961, bà tính quỹ đạo cho chuyến bay đưa người Mỹ đầu tiên vào vũ trụ. Trong phần phỏng vấn được NASA lưu lại, bà giải thích cách làm việc từ điểm đến ngược về điểm bắt đầu: khi đã biết tàu cần xuống ở đâu và lúc nào, có thể tính ngược để tìm thời điểm cất cánh. 2

Hãy hình dung một bài toán có đích đến giữa biển. Không thể vẽ một đường cong đẹp rồi bảo tàu cứ đi theo. Bài toán phải gắn với thời gian và vị trí cụ thể. Cách nghĩ ngược của Katherine khiến một câu hỏi rất lớn trở thành các bước có thể tính và kiểm tra. Bà cũng nhấn mạnh trong cuộc phỏng vấn rằng mình không làm mọi việc một mình. 2

Ngày 20 tháng 2 năm 1962, tên lửa Atlas đưa Glenn cùng Friendship 7 lên quỹ đạo. Ông bay ba vòng quanh Trái Đất, rồi khoang tàu đáp xuống biển. Toàn bộ chuyến bay kéo dài 4 giờ, 55 phút, 23 giây. Glenn là người Mỹ đầu tiên bay quanh Trái Đất; trước đó, Yuri Gagarin của Liên Xô đã thực hiện chuyến bay quỹ đạo vào năm 1961. 3

Khi xem một bức ảnh tên lửa rời bệ phóng, ta dễ dõi theo ngọn lửa. Câu chuyện của Katherine mời ta lần theo một con đường khác: từ chuyến bay trở về những người tính toán, so sánh và kiểm tra ở mặt đất. Trong nhóm đông người ấy, việc xem lại một đáp án cũng góp phần tạo nên cuộc hành trình.

Cùng trò chuyện: Nếu chuẩn bị một chuyến đi thật quan trọng, em muốn có thêm cách nào để kiểm tra kế hoạch của mình?

Nguồn đã đọc

Đối chiếu ngày 15/10/2026. Bài kể dựa trên tư liệu; không dựng lời thoại hay suy nghĩ riêng của nhân vật.

1. NASA — Katherine G. Johnson: công việc tại Langley, bối cảnh phân biệt đối xử và việc kiểm tra phép tính cho Glenn.
2. NASA Science — Katherine Johnson (1918–2020): lời kể của Johnson về cách tính ngược từ điểm đáp, nhiệm vụ Shepard và công việc tập thể.
3. NASA History — Friendship 7: ngày bay, số vòng, thời lượng và bối cảnh lịch sử.
4. Ảnh gốc trên Wikimedia Commons: NASA, năm 1966, phạm vi công cộng theo PD-NASA; bản dùng ở đây đã thu nhỏ và chuyển WebP.