Ba trái tim dưới tám cánh tay

Năm 1832, gần đảo Santiago thuộc quần đảo Cabo Verde, Charles Darwin quan sát một con bạch tuộc. Con vật phun nước, đổi màu và luồn vào kẽ hẹp khiến nhà tự nhiên học trẻ tuổi rất thích thú. Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London hiện còn giữ một mẫu bạch tuộc thường do ông thu thập trong chuyến đi ấy.[1]

Gần hai thế kỷ sau, bạch tuộc vẫn có nhiều điều khiến người ta dừng lại thật lâu trước một bể kính.

Ba trái tim chia nhau công việc

Trong cơ thể bạch tuộc có ba tim. Hai tim đưa máu qua mang, nơi máu nhận oxy từ nước; tim còn lại bơm máu đã nhận oxy tới các phần của cơ thể. Ba tim đảm nhận những vai trò khác nhau trong cùng hệ tuần hoàn.[2]

Máu bạch tuộc còn có một điểm khác máu người. Chất vận chuyển oxy của nó là hemocyanin, một protein chứa đồng. Khi gắn oxy, protein này khiến máu có màu xanh. Máu mất oxy có thể trở nên không màu.[3]

Đó là tính chất của một chất hóa học trong máu, không phải vì bạch tuộc ăn thức ăn màu xanh. Những điều lạ của sinh vật thường có lời giải rất cụ thể, dù thoạt nghe giống chuyện tưởng tượng.

Tám cánh tay, nhiều cách sử dụng

Bạch tuộc có tám cánh tay mang các giác hút. Chúng giúp con vật bám, di chuyển và xử lý đồ vật. Cơ chế bám dựa vào chênh lệch áp suất giữa bên trong giác hút và nước xung quanh; giác hút không phải một giọt keo.[2]

Một ví dụ khác là bạch tuộc khổng lồ Thái Bình Dương, có tên khoa học Enteroctopus dofleini. Thủy cung Monterey Bay ghi nhận loài này có thể học mở lọ và giải những bài toán lấy thức ăn. Nó cũng có thể đổi màu để hòa vào môi trường.[4]

Nhưng ảnh trong chương là Octopus vulgaris, bạch tuộc thường, chụp ở Hy Lạp. Hai tên khoa học khác nhau nhắc ta rằng các loài bạch tuộc không hoàn toàn giống nhau. Một khả năng được ghi nhận ở loài này không tự động thuộc về mọi loài khác.

Cả Darwin cũng cần kiểm tra lại

Darwin từng mô tả một con bạch tuộc dường như phát sáng trong bóng tối. Tuy nhiên, người phụ trách bộ sưu tập của bảo tàng giải thích rằng bạch tuộc thường không tự phát sáng. Ánh sáng ông thấy có thể đến từ sinh vật phát quang trong nước bị khuấy động. Đây là cách giải thích có khả năng xảy ra, chứ không phải sự kiện đã được chứng minh lại ngay trong chiếc bình năm xưa.[1]

Chi tiết ấy làm câu chuyện đáng nhớ hơn. Một người quan sát giỏi vẫn có thể ghi đúng điều mình nhìn thấy rồi hiểu chưa đúng nguyên nhân. Giữ lại mẫu vật và ghi chép giúp những người đến sau tiếp tục đối chiếu.

Ba trái tim là một dữ kiện về cơ thể. Còn con vật đang nghĩ gì thì không thể đọc ra chỉ từ một cử động. Tò mò nhất thiết phải đi cùng thói quen hỏi: bằng chứng ở đâu?

Cùng nghĩ: Khi gặp một video về bạch tuộc làm điều kỳ lạ, em muốn biết thêm gì trước khi tin lời chú thích của video?

Nguồn đã đọc

Đối chiếu ngày 15/10/2026.

1. Natural History Museum — Meet Charles Darwin’s favourite octopus
2. Smithsonian Ocean — Cephalopods: Octopus, Squid, Cuttlefish, and Nautilus
3. Natural History Museum — Octopuses keep surprising us
4. Monterey Bay Aquarium — Giant Pacific octopus

Ảnh thật: Octopus vulgaris2.jpg — Beckmannjan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Ảnh chụp bạch tuộc thường ở phía đông đảo Crete, Hy Lạp, không phải mẫu vật Darwin thu thập hay bạch tuộc khổng lồ Thái Bình Dương.